Diagram Hertzsprunga-Russela
Email



Diagram Hertzsprunga – Russela



 logo commenius   logo faulkes 
 diagram H-R


Przekonaj się, że nie wszystkie gwiazdy są takie same!
Sporządź diagram H-R i dowiedz się o ewolucji gwiazd!



  Sarah Roberts, Vanessa Stroud, Daniel Duggan & Fraser Lewis,
The Faulkes Telescope Project, Anglia.

 

tłumaczenie: Bogusław Kulesza, Planetarium w Olsztynie.

redakcja i adaptacja: Dawid Basak, Wydział Fizyki i Astronomii UMK, Toruń.

gromada

 

Na początku XX wieku, gdy udało się zbadać wpływ temperatury ciała na barwę emitowanego przez nie promieniowania, uczeni doszli do wniosku, iż musi istnieć zależność pomiędzy temperaturą gwiazdy a jej mocą promieniowania. Gdyby wszystkie gwiazdy zachowywały się podobnie, to te o jednakowej mocy promieniowania powinny mieć te same temperatury oraz gwiazdy gorętsze powinny być jaśniejsze niż gwiazdy chłodne.

W 1911 roku, Ejnar Hertzsprung (Dania) wykreślił zależność jasności gwiazd od ich koloru. Niezależnie od niego, Henry Russell (USA), skonstruował wykres zależności jasności gwiazd od ich typu widmowego, potwierdzając, że rzeczywiście, istnieje prawdopodobnie zależność pomiędzy mocą wypromieniowywanej przez gwiazdy energii, a ich temperaturą. Ponadto okazało się, że gwiazdy dzielą się na na kilka wyraźnych grup. Od tego czasu wykresy tego typu noszą nazwę diagramów Hertzsprunga – Russela lub diagramów H-R.

Aby skonstruować diagram H-R, musimy znać temperaturę i moc promieniowania gwiazdy. Najprostszym wskaźnikiem temperatury gwiazdy jest jej kolor. Barwa gwiazdy to po prostu miara jasności gwiazdy w jednym filtrze w porównaniu do jasności w drugim filtrze. Najbardziej rozpowszechnionym jest system wskaźnika barwy B-V, który jest po prostu różnicą jasności gwiazdy w filtrze B (niebieskim) i jasności w filtrze V (wizualnym – zielono-żółtym).

Informacji o gwiazdach dostarczą nam zdjęcia nieba, które zostaną przeanalizowane z użyciem programu SalsaJ i zilustrowane na wykresie w Excelu.


Diagram Hertzprunga – Russela

Więcej danych - obrazów gromad w różnych filtrach znajdziesz na stronie Faulkes Telescope w dziale "Other open cluster data files". Informacje na temat diagramu H-R znajdziesz także w Wikipedii.

 
Podstawa programowa/Fizyka:
Poziom Podstawowy, IV etap edukacyjny.
Zagadnienie 2.14.
Uczeń opisuje reakcje termojądrowe zachodzące w gwiazdach
i ich związek z diagramem Hertzsprunga-Russela





Chromoscope - mała, piękna zabawka :)
Email


Chromoscope, przeglądarka nieba w różnych zakresach widma, ma już polską wersję językową.

chromoscope

 Zapraszamy na www.chromoscope.net. Język polski ustawia się automatycznie.

 Miłego oglądania!

Galaktyczne Zoo - Hubble - już po polsku!
Email


Galaktyczne Zoo otworzyło nowa gałąź projektu, opartą o zbiór zdjęć galaktyk pochodzący z obserwacji kosmicznym teleskopem Hubble'a.

hubble


















źródło: hubble.galaxyzoo.org

Nowy portal dostępny jest pod adresem http://hubble.galaxyzoo.org/ . Dostępna jest także polska wersja językowa - trzeba najechać myszą na ikonkę w kształcie angielskiej flagi w lewym górnym rogu, a otworzy się menu z wyborem wersji językowych. Instrukcja klasyfikacji galaktyk (Jak wziąć udział) jest bardzo podobna do "klasycznej" instrukcji Galaktycznego Zoo 2, są jednak pewne zmiany, dlatego polecamy zapoznanie się z instrukcją przed rozpoczęciem klasyfikacji.

Galaktyczne Zoo 1 i 2 dostępne są ciągle pod adresami zoo1.galaxyzoo.org i zoo2.galaxyzoo.org ale wyniki klasyfikacji na tych stronach dodanych po zamknięciu wersji 1 i 2 nie są już uwzględniane w badaniach naukowych.

Zapraszamy do zabawy!

Czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej!
Email


Czarna dziura w centrum naszej Galaktyki!


IAY09



comenius_logo_s.jpg


FRAN0001.GIFChcesz "zobaczyć" czarną dziurę? Sprawdź sam, jak można przekonać się że czarne dziury istnieją!

Pacôme Delva & Jean-Christophe Mauduit University Pierre Marie Curie,
Francja

 

tłumaczenie: Wojtek Trembaczowski i Agnieszka Pollo

redakcja i adaptacja: Ariel Majcher

Nasza Galaktyka

 

Czy można "zobaczyć" czarną dziurę? Celem tego ćwiczenia jest wyznaczenie masy centralnej supermasywnej czarnej dziury naszej Galaktyki (Drogi Mlecznej) poprzez analizę obrazów centrum Galaktyki. Badając trajektorię ruchu gwiazdy i wykorzystując prawa Keplera, uczniowie otrzymają najnowsze naukowe wyniki w dobrym przybliżeniu. Będą mogli także ocenić ograniczenia metody i otrzymanych wyników.

Zdjęcia dostarczą nam informacji, które zostaną przeanalizowane z użyciem programu SalsaJ i zilustrowane na wykresie w Excelu.


Czarna dziura w centrum naszej Galaktyki



 
Program nauczania/Przedmioty:
Umiejetnosc obserwacji i opisywania zjawisk fizycznych i astronomicznych.
Umiejetnosc sporzadzania i interpretacji wykresów.
Znajomosc metod badawczych fizyki oraz roli eksperymentu.
Uświadomienie roli eksperymentu i teorii w poznawaniu przyrody oraz znaczenia matematyki w budowaniu modeli i rozwiązywaniu problemów fizycznych.




Słońce dla każdego!
Email


IAY09


pt.pngSłońce dla każdego!

Coemnius logo    Słońce dla każdego 


tłumaczenie: Piotr Wychudzki i zespół Planetarium w Olsztynie

Zapraszamy do korzystania z zestawu ćwiczeń na temat badania aktywności Słońca przygotowanych dla projektu „Sun for all” organizowanego przez portugalski projekt Ciência Viva (2005 117/18). Celem projektu jest promocja wśród uczniów nauki, a w szczególności astronomii.

Prezentowane ćwiczenia oparte są o zdjęcia Słońca (spektroheliogramy), zgromadzone przez Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Coimbra. Spektroheliogramy wykonywano od 1926 roku i zgromadzono już 30000 zdjęć. Taki zbiór obserwacji Słońca ma wielkie znaczenie naukowe. Za pośrednictwem strony internetowej dostępnych jest obecnie około 15000 spektroheliogramów wykonanych od 2002 do 2004 roku. Studenci z Portugalii i innych krajów mają również dostęp do zbioru ćwiczeń, które wykorzystując zgromadzone spektroheliogramy przybliżają metody badawcze astronomii.

Coiimbra - interfejs 
 Menu przeznaczone do wyszukiwania spektroheliogramów poprzez określenie przedziału dat, w których wykonane zostały obserwacje oraz rodzaju spektroheliogramu.
http://tangerine.mat.uc.pt/novo/observatorio/site/arquivo.html



Przed rozpoczęciem zabawy prosimy o zapoznanie się koniecznie z przewodnikiem po badaniach aktywności Słońca. Przygotowaliśmy 7 różnych zadań wymagających różnej wiedzy i motywacji. W przypadku niektórych zadań, tak gdzie należy wykonać wielokrotne obliczenia, pomocne będą arkusze kalkulacyjne w formacie Excela. Każdy arkusz zawiera dla przypomnienia krótkie wyjaśnienie na czym polega zadanie do wykonania.

Projekt
Instrukcja
Arkusz kalkulacyjny
Przewodnik po badaniach aktywności Słońca.
Guidebook-pl.pdf Guidebook-pl.pdf (2.02 MB)

Gdzie znaleźć spektroheliogramy potrzebne do wykonania ćwiczeń?
Dodatek_1.pdf Dodatek_1.pdf (431.52 KB)

Jak za pomocą programu Paint odwracać spektroheliogramy?
Dodatek_2.pdf Dodatek_2.pdf (499.64 KB)

Jak wykorzystać arkusz kalkulacyjny do wykonania ćwiczenia?
Dodatek_3.pdf Dodatek_3.pdf (3.66 MB)
11year_cycle-przyklad-pl.xls 11year_cycle-przyklad-pl.xls (11.50 KB)
Jak wykorzystać program SalsaJ do analizy spektroheliogramów?
Dodatek_4.pdf Dodatek_4.pdf (14.5 MB)

Obserwacja plam słonecznych
Zadanie_1.pdf Zadanie_1.pdf (55.71 KB)
counting_sunspots-pl.xls counting_sunspots-pl.xls (10.00 KB)
11-letni cykl aktywności Słońca.
Zadanie_2.pdf Zadanie_2.pdf (58.64 KB)
11year_cycle-pl.xls 11year_cycle-pl.xls (10.50 KB)
11-letni cykl aktywności Słońca na innych spektroheliogramach.
Zadanie_3.pdf Zadanie_3.pdf (55.30 KB)

Film o rotacji Słońca.
Zadanie_4.pdf Zadanie_4.pdf (55.33 KB)

Plamy słoneczne a klimat.
Zadanie_5.pdf Zadanie_5.pdf (57.42 KB)
sunspots_temperature_pressure-pl.xls sunspots_temperature_
pressure-pl.xls (10.00 KB)
Wyznaczanie rozmiarów protuberanacji.
Zadanie_5.pdf Zadanie_6.pdf (57.42 KB)

Wyznaczanie okresu rotacji Słońca.
Zadanie_7.pdf Zadanie_7.pdf (313.17 KB)
solar_rotation-pl.xls solar_rotation-pl.xls (11.50 KB)

  Przewodnik został przygotowany przez zespół projektu “Sun for All”. Pragniemy również podziękować następującym osobom: Dr  Adriana Garcia, Dr  Arnaldo Andrade, Dr  Carlos Rodrigues, Dr  Ivan Dorotovic i Dr  Paulo Sanches za współpracę przy edycji tego opracowania.

To tylko fizyka!
Email


 Zapraszamy do zaprzyjaźnionego portalu totylkofizyka.pl i na YouTube!
Krótkie filmy ilustrujące proste i zabawne eksperymenty dla każdego!

Bo eksperymentowanie jest proste i tanie!


Elektryczny snopek - czy to czary?